The Irrational Self

การพูดคุยกับคนอื่นนี่แหละเป็นวิธีที่ทำให้ได้แรงบันดาลใจในการศึกษาค้นคว้าเรื่องใหม่ๆอย่างดีเลย อาจจะเป็นเพราะธรรมชาติของมนุษย์ที่ชอบถกเถียง อีกอย่างก็คือเวลาคิดเอง ความคิดมันก็ไปวิ่งไปตรงนู้นตรงนี้เร็วกว่าที่จะพูดอธิบายออกมาเป็นคำได้ จำไม่ได้ว่าคิดอะไรไปแล้วบ้าง แต่บทสนทนาจะจำได้ง่าย เมื่อปี 2009 คุยกับคนที่เชื่อว่าต้องมีพระเจ้าเพราะถ้าไม่มีพระเจ้าก็จะไม่มีศีลธรรมที่สัมบูรณ์(ซึ่งเขาไม่อยากให้เป็นอย่างนั้น — the argument from wishful thinking) ทำให้เราได้ถามตัวเองว่าทำไมเราจึงคิดว่าไม่ควรเชื่อในพระเจ้า และค้นหามุมมองของชาวตะวันตกต่อศาสนาพุทธ

หลังจากนั้นก็มีคนใน Facebook บอกว่าชีวิตตัวเองไร้จุดหมาย ไม่รู้จะทำอะไรดี ทำให้เราเริ่มสนใจหาพวก self-help ดู ช่วงหนึ่งปีที่ผ่านมานี้ก็มีคนรุ้จักที่เป็นรุ่นน้องที่เข้ามาหาเราเพราะมีจุดหมายเต็มเปี่ยม แต่เป็นจุดหมายที่ไม่มีอยุ่จริง เพราะเขาอยากเด่นดัง(ด้วยการแสดงให้คนอื่นเห็นว่าฉลาดฟิสิกส์) เป็นการเติมตัวตนของตัวเอง เป็นเป้าหมายที่เกิดจากตัวตนและจบลงที่ตัวตนจึงเป็นไปไม่ได้ที่จะหวังพึ่งมันให้นำเราไปทำเหตุ (คือความฉลาดที่เขาคิดว่าจะนำไปสู่ผลคือชื่อเสียงและการยอมรับ) อย่างถูกต้องได้

การยึดติดกับตัวตนแทนความจริง ทำให้เมื่อเราจำเป็นต้องเลือก เราจะเลือกเข้าข้างตัวตนบุคคลโดยเฉพาะตัวเองแทนที่จะเลือกเหตุผล, หลักฐาน, และความจริง

จากบทความ “Keep Your Identity Small,”

The more labels you have for yourself, the dumber they make you.

เป้าหมายซึ่งหวังเอาลาภ ยศ สรรเสริญ เป็นการรวมเอาความเชื่อผิดๆจาก folk psychology เช่นว่าความสุขจะเติมเต็มได้เมื่อมีความอยาก และทำความอยากนั้นได้สำเร็จ ซึ่งใช้ได้แต่แค่กับ”ความสุข”(ความพอใจ — pleasure)กับ”เป้าหมาย” ง่ายๆ (urge) แต่ความสุขและแรงจูงใจของมนุษย์นั้นเป็นอะไรที่ซับซ้อนยิ่งกว่านั้น สิ่งที่เราคิดเป็นสิ่งแรกเลยก็คือ เราจะแน่ใจได้อย่างไรว่าสิ่งที่เขาต้องการและสิ่งที่เขาคิดว่าเขาต้องการเป็นสิ่งเดียวกัน?

Less Wrong (LW) มีบทความมากมายที่เกี่ยวกับการทำความเข้าใจในตัวเป้าหมายเองและบรรลุเป้าหมายที่ต้องการ รวมทั้งอุปสรรคในการบรรลุเป้าหมาย เช่น corrupted hardware, self-deception, akrasia, และ compartmentalization ที่เกิดจากธรรมชาติของมนุษย์ที่เป็นผลพลอยได้จากกระบวนการวิวัฒนาการเฉยๆ วิวัฒนาการไม่ได้มารับรู้อะไรกับการเปลี่ยนแปลงทางสังคมด้วย(ก็คือพฤติกรรมเราอาจจะเหมาะกับสมัยเป็นชนเผ่ามากกว่าสังคมในปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว) ตอนก่อนไปปฏิบัติธรรมที่สวนโมกข์เราก็มีความเชื่อแปลกๆ อย่างวิธีโกหกไม่ให้เสียหน้าที่อาจารย์ประจำชั้นสมัยประถมสอน–ถ้าไม่รู้ก็ให้บอกว่าลืมแทน อยู่ดีๆก็จำมาแล้วใช้ไปโดยอัตโนมัติทั้งๆที่ก็รู้ว่ามันเป็นการโกหก จึงไม่แปลกเลยถ้าสมองของเราจะเป็นตัวขัดขวางการหาความจริงเสียเอง

แต่ที่ลิงค์ๆไปนี่มันเป็นทฤษฎีที่เป็นไปได้เกี่ยวกับการทำงานของสมองและพฤติกรรมของเรา รู้ไปก็ใช่ว่าจะเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ ประเด็นสำคัญที่สุดที่ทำให้เราสื่อสารกับรุ่นน้องคนนั้นลำบากก็คือทัศนคติที่ไม่เหมือนกัน เขาเรียนเพราะความจำเป็น จำเป็นต้องดูเก่ง เราเรียนเพราะไม่มีความจำเป็น ไม่มีอะไรทำ คิดว่าน่าจะเหมาะกับตัวเอง ก็เลยลองเรียน (ก็ทำให้ตัวเองมีประโยชน์ขึ้นมาหน่อย เพราะอาจารย์โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์เขาก็ต้องอยากให้นักเรียนเรียนวิทยาศาสตร์อยู่แล้ว) ถ้าไปตั้งมั่นว่าจะต้องเรียนให้เก่งตั้งแต่แรก ไม่ได้ดูความเหมาะสม ก็อาจจะลงเอยกับอะไรก็ไม่รู้ที่ไม่เหมาะกับตัวเอง ถ้ากลัวว่าจะไม่เด่นดัง เกิดตัวเองเหมาะกับอะไรที่ไม่ได้ทำให้มีชื่อเสียงได้ก็จะไม่ยอมรับมันอีก ทำไมต้องเหมาะสม? ถ้าเหมาะสมก็จะทำได้ดีและก่อประโยชน์ให้ส่วนรวมได้

มันมีเรื่องเล่าเรื่องหนึ่งในหนังสือ The Tao is Silent ที่เราชอบ เล่าถึงเด็กที่ไม่อยากจะเป็นอะไรเลย(don’t want to amount to anything) ไม่อยากเป็นใคร ไม่อยากมีชื่อเสียง อารมณ์ประมาณฮิปปี้ จนโตขึ้นเขาโด่งดังเพราะการค้นคว้า, ปฏิบัติ, และเรียบเรียงเขียนหนังสือเรื่องการไม่เป็นอะไรเลย ตอนแรกเขากลัวเพื่อนๆฮิปปี้ของเขาจะเกลียดที่ตัวเองกลายเป็นอะไรไปในที่สุด แต่เพื่อนๆเขากลับไม่เกลียดและตอบพร้อมยิ้มระรื่นว่าเด็กผู้นี้ทำให้เขาเข้าใจได้ว่าเราสามารถเป็นอะไรสักอย่างได้โดยที่ไม่จำเป็นที่จะต้องอยากเป็นอะไรเลย (สรุปจากความจำ อาจจะผิดได้)

Advertisements

About Ninnat Dangniam

นักเรียน, นักเขียน, นักวาด
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s