Certain Path or Certain Goal

เราเริ่มคิดอะไรในแง่มุมนี้เมื่อได้ยิน Robert Spekkens พูดว่าผู้ที่ยึดถือ operationalism (เช่นในการเขียนทฤษฎีวิทยาศาสตร์)นั้นจะเรียกว่าเพราะความต้องการความแน่นอนก็ได้ แต่เมื่อเร็วๆนี้ก็เกิดคิดขึ้นมาว่าอย่างจริยธรรมถ้าเราบอกไปเลยว่าทำอย่างนี้ถูก ทำอย่างนี้ผิด (เช่นจริยธรรมแบบ deontology หรือตั้งกฎว่าเราควรทำสิ่งที่เราชอบให้คนอื่นทำกับเรา) พระเจ้าสั่งมาอะไรแบบนั้นก็จะแน่นอนกว่า เราจึงลองแบ่งแยกระหว่าง

• ความแน่นอนในกระบวนการ นิยามทุกๆอย่างเท่าที่จำเป็นและต้องการในการทำอะไรสักอย่าง ตรวจสอบความสอดคล้องของหลักการต่างๆ และ

• ความแน่นอนโดยการตั้งหลักการที่ไม่ได้มีอยู่ a priori

อย่างแรกจะทำให้เราแน่ใจได้มากกว่าว่าเป้าหมายที่ไปถึงจะน่าพึงพอใจ ในขณะที่อย่างหลังจะการันตีได้มากกว่าว่าเราจะไปถึงเป้าหมายได้ ความรู้สึกของเราตอนนี้คืออย่างแรกจะ reflective หรือมีเหตุผลมากกว่า ในขณะที่อย่างหลังบางครั้งก็เป็นเครื่องนำทางที่ดีเยี่ยม สังเกตว่าแม้กระทั่งในการตัดสินใจและคิดแก้ปัญหาเล็กๆน้อยๆ เรามักจะใช้ทั้งสองอย่างควบคู่กันไป จำได้ว่าเคยมีรุ่นพี่คณะวิทยาศาสตร์มหิดลมานั่งเล่าเรื่องใต้ตึกกลมถึงคนที่ต้องเดินทางยามกลางค่ำกลางคืนไปที่ที่หนึ่งทุกๆคืนโดยมีเครื่องช่วยคือตะเกียงเพียงดวงเดียวและถามว่าถ้าเป็นเราเราจะเอาตะเกียงไปติดตัวไปๆมาๆหรือจะเอาตะเกียงไปแขวนไว้ที่เป้าหมายให้เห็นๆได้จากไกลๆ ในที่นี้เราไม่ได้ต้องการแค่จะบอกว่ามันมี distinction ตรงนี้อยู่ที่เราต้องเลือกแต่เราพยายามจะมองโลกและจัดจำแนกทฤษฎีต่างๆด้วยแว่นอันนี้ และก็เป็นไปได้ว่าการจัดจำแนกนี้จะทำให้เตือนตัวเองได้ว่าไม่ควรด่วนตัดสินกระบวนการที่มีประสิทธิภาพด้วยผลที่ไม่ดีในบางกรณี หรือด่วนตัดสินหลักการด้วยความไม่มีเหตุผลของมัน

ตัวอย่างที่พอนึกได้คือ

กระบวนการที่แน่นอน: operationalism, consequentialism, Bayesianism

เป้าหมายที่แน่นอน: mathematical Platonism, deontology, frequentism

Advertisements

About Ninnat Dangniam

นักเรียน, นักเขียน, นักวาด
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s