Mundane Mundane

เมื่อวานแม่แนะนำหนังสือของพระอาจารย์ปราโมทย์ ปราโมชโชมา ซึ่งหาอ่านได้ที่นี่ หลังจากวันนี้ตื่นมาอย่างสงบๆเพราะอากาศเย็นลงหน่อยก็ได้ลองสำรวจเนื้อหาของหนังสือที่ว่าดู วันนี้ก็เลยได้คุยกับแม่ต่อเรื่องนี้ ในเรื่องนี้และเรื่องในชีวิตส่วนใหญ่เรากับแม่เหมือนเป็นเพื่อนกัน ก็เลยอยากเอาไอเดียบางอย่างจากการสนทนามาฝากประกอบกับลิงค์นั้น

พุทธกับวิทย์

๑. พุทธกับวิทย์ไม่เคยขัดแย้งกัน และไม่ใช่แค่ในความหมายที่คนตะวันตกมักให้เหตุผลว่าทำไมศาสนากับวิทย์จึงไม่ขัดแย้งกัน(เพราะให้คำตอบต่างคำถามกัน) “การดูจิต”ในหนังสือเล่มนี้ (ซึ่งเป็นสายหลวงปู่ชา)ซึ่งทำได้ง่ายๆไม่ต้องลงทุนหรืออาศัยว่าอยู่ในวัฒนธรรมเฉพาะรูปแบบใดๆ แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนว่าธรรมะที่เรานับว่าพุทธสอนนั้นเป็นสิ่งสากล และทำให้จุดมุ่งหมายง่ายๆก็คือ”การไม่ทำให้ตัวเองทุกข์”ไม่ถูกบดบังด้วยพิธีกรรมหรืออะไรยุ่งยาก ส่วนตัวชอบหนังสือเล่มนี้มากกว่าคู่มือมนุษย์และคู่มืออานาปานสติของอาจารย์พุทธทาสเพราะแม่เราบอกว่าหนังสือเล่มพวกนั้นตั้งใจให้สมบูรณ์ ก็คือถ้าไม่มีการชี้นำมันจะกลายเป็นอ่านพจนานุกรมไปถึงแม้มันจะเป็นหนังสือเล่มที่ไม่หนาเลยก็ตาม

คำถามว่า”พุทธคืออะไร”แน่นอนว่าต้องผุดขึ้นมาสำหรับชาวต่างชาติหรือคนที่ไม่ได้ได้ประสบการณ์แรกจากการปฏิบัติก่อน หนังสือหลายเล่มก็เขียนตอบไว้เช่นคู่มือมนุษย์ก็มี แต่อีกคำตอบหนึ่งก็คือคำถามนั้นไม่ค่อยจะน่าถามตัวเองอย่างจริงจังก่อนการสัมผัสกับพุทธอย่างแท้จริงสักเท่าไร เหมือนกับวิทย์คืออะไร คนปฏิเสธวิทย์คณิตเพราะว่ามัน “แข็งกระด้าง” ก็น่าเสียดาย ความรู้ที่ได้จากวิทย์คณิตตอบคำถามทุกอย่างที่คนคิดว่าสำคัญในชีวิตไม่ได้ ซึ่งบางคนก็ถือเอาข้อนี้มาอ้างเพื่อเมินวิทย์คณิต ในขณะที่จริงๆวิทย์คณิตก็ไม่เคยพูดจำกัดว่า ถ้าใช้ฉันแล้วห้ามใช้อย่างอื่นในชีวิตนะ สิ่งที่วิทย์คณิตสอนไม่ใช่ความรู้ที่เป็นผลของการศึกษาอย่างเดียว แต่เป็นกระบวนการคิดใคร่ครวญ ถ้ารู้แค่อย่างแรกก็ได้แค่เอาไปพูดโอ้อวดให้คนอื่นฟังตามโต๊ะอาหารเฉยๆ พุทธก็เป็นเช่นเดียวกัน และยิ่งกว่านั้นถ้าอ่านงานของอาจารย์ประเวศ วะสีและอาจารย์พุทธทาสจะเห็นว่าพุทธและวิทย์เป็นสิ่งเกื้อกูลกัน(“ฐานของสังคม”ของอาจารย์ประเวศได้เพิ่มอย่างที่สามคือ การเรียนรู้สิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศใกล้ตัว)

 ๒. การเอาพุทธกับวิทย์มาปนกันอย่างไร้สติก็เห็นกันได้บ่อย อย่างบทความเกี่ยวกับจิตของ”คนดังๆ” อย่าง นพ. ประสาน ต่างใจ ขอพูดตรงนี้เลยว่าเวลาเขาเอาพุทธกับวิทย์มาปนกันมักจะไร้สาระและมีอคติ และทำให้เห็นว่าไม่รู้เลยว่าวิทย์คืออะไร เช่น ตัวอย่างจากบล็อกจิตวิวัฒน์เมื่อเร็วๆนี้

เรื่องเช่นนี้ผู้เขียนมีความรู้สึกแปลกๆ อย่างไม่มีเหตุผลว่า ในระยะหลังๆ มานี้ หรือจริงๆ ร่วมสิบปีมานี้ มีอะไรหลายๆ อย่างที่ “โผล่ปรากฏ” ออกมาเป็นข้อมูลใหม่ๆ หรือเป็นความรู้ที่เป็นวิทยาศาสตร์ใหม่ๆ การโผล่ปรากฏของข้อมูลวิทยาศาสตร์ที่น่าจะเรียกว่า “เป็นการค้นพบสิ่งที่เคยค้นพบมาแล้ว” (re-discover) ในทางศาสนา เช่น การค้นพบความจริงทางแควนตัมกับความจริงทางศาสนา (พุทธหรือเต๋า) นั่น-ทำให้ผู้เขียนนึกถึง เซอร์ อาเธอร์ เอ็ดดิงตัน นักฟิสิกส์ที่ยิ่งใหญ่ชาวอังกฤษเจ้าของรางวัลโนเบล (๑๙๔๐) ผู้พบรอยเท้าประหลาดๆ ที่ชายหาดบนเกาะที่ไม่เคยมีสำรวจมาก่อน หลังจากที่เขาสร้างภาพจำลองรอยเท้านั้น เขาต้องตกใจอย่างสุดขีดเมื่อปรากฏว่ารอยเท้านั้นเป็นรอยเท้าของเขาเอง

ก็ไม่ทราบว่าอ่านแปลผิดหรือไปฟังต่อๆมาแบบผิดๆ เรื่องของ Sir Eddington นี่มาจากหนังสือ Space, Time and Gravitation ของเขาเอง เป็นเรื่องสมมติเพื่อสื่อโดยการเปรียบเทียบว่าทฤษฎีของมนุษย์หนีไม่พ้นที่จะขึ้นอยู่กับความเป็นมนุษย์ของเราเอง

วิธีตรวจจับบทความพวกนี้?

ถ้าวิทย์หรือพุทธฟังดูหวือหวาไม่ติดดิน(mundane)ก็น่าจะสงสัยไว้ก่อนว่าควรเชื่อหรือเปล่า เพราะวิทย์คือกระบวนการการเข้าใจธรรมชาติโดยอาศัยเครื่องมือทำการวัดเพื่อลดความเห็นผิดของจิตมนุษย์ พุทธคือกระบวนการเข้าถึงธรรมชาติโดยอาศัยจิตที่ขัดเกลาและลดความเห็นผิดของมนุษย์* ทิ้งสองอย่างคือการเห็นตามความเป็นจริง ไม่มีอะไรเป็นปาฏิหารย์เหนือธรรมชาติมากกว่านั้น

 

แต่เรื่องพวกนี้กลับกลายเป็นเรื่องยากเมื่อคนเราที่ยืนหัวกลับเท้าชี้ฟ้ามาตลอดพยายามจะยืนด้วยสองเท้าอย่างที่ควรจะเป็น

*ซึ่งต้องอาศัยการชี้แนะอย่างระมัดระวังและประสบการณ์มากกว่าวิทย์ เพราะอย่างที่เห็นว่ามันพลาดง่าย แต่ถ้าไปได้มันไปในอีกขอบเขตหนึ่งที่วิทย์ไปยังไม่ถึงและเป็นขอบเขตสำหรับทุกๆจิตที่เกิดมา

Advertisements

About Ninnat Dangniam

นักเรียน, นักเขียน, นักวาด
This entry was posted in Dhamma. Bookmark the permalink.

One Response to Mundane Mundane

  1. rkcosmos says:

    เรื่องอาจารย์ปราโมทย์ ขอแนะนำให้ฟัง CD ที่ท่านเทศน์ที่สวนสันติธรรม http://www.wimutti.net/pramote/ โดยส่วนตัวเราได้ประโยชน์จากการฟัง CD นี้มากที่สุดเลย

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s